ابعاد روانی صرع، از جمله اضطراب انتظار برای حمله بعدی و قضاوتهای درونی، میتواند کیفیت زندگی فرد مبتلا را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. رویکرد ACT (درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد) به جای تمرکز بر حذف مطلق علائم، بر تغییر رابطه فرد با بیماری و حرکت به سوی یک زندگی ارزشمند تاکید دارد. در ادامه، سه محور اصلی این رویکرد برای مواجهه با صرع بررسی میشود. اگر مبتلا به صرع هستید این مطلب به صورت اختصاصی برای شماست:
۱. پذیرش فعالانه به جای اجتناب تجربهای
اول از همه باید یاداوری کرد، پذیرش به معنای تسلیم شدن یا انفعال نیست، به معنای گشودگی نسبت به تجربههای ناخوشایند است. می دانیم بسیاری از افراد مبتلا به صرع، دچار «اضطراب انتظار» میشوند. یعنی به طورمداوم از اینکه چه زمانی حمله بعدی رخ دهد نگران هستند و برای سرکوب این اصطراب تلاش می کنند. اما متاسفانه تلاش برای سرکوب ترس، معمولاً باعث افزایش استرس و در نتیجه تحریک بیشتر سیستم عصبی میشود و احتمال وقوع حمله بعدی را بیشتر می کند. به کمک تکنیک پذیرش یاد میگیریم که به این اضطراب به عنوان یک «موج» نگاه کنیم. به جای جنگیدن با موج که باعث غرق شدن میشود، باید اجازه دهیم این حس بیاید، مدتی بماند و سپس عبور کند، بدون آنکه کنترل رفتارهای ما را در دست بگیرد.
۲. جداسازی هویت از بیماری (ناهمجوشی شناختی)
یکی از آسیبهای جدی در بیماریهای مزمن، گره خوردن هویت فرد با برچسب بیماری است. ذهن ممکن است مدام جملاتی نظیر «من ناتوان هستم» یا «آیندهای ندارم» را تکرار کند. در قبال هرنوع همجوشی می توانیم یاد بگیریم که میان «من مشاهدهگر» و «فکرهای من» فاصله ایجاد کنیم. ما آن فکری نیستیم که در سرمان میچرخد، بلکه فضایی هستیم که این فکرها در آن پدیدار میشوند. با فاصله گرفتن از این روایتهای ذهنی، متوجه خواهید شد که صرع تنها بخشی از تجربه زیسته شماست، نه تمام ماهیت وجودی شما.
۳. اقدام متعهدانه و زندگی ارزشمحور
صرع ممکن است محدودیتهایی ایجاد کند، اما نباید به معنای توقف زندگی باشد. اقدام متعهدانه یعنی شناسایی ارزشهای فردی (مانند یادگیری، مهربانی، یا خلاقیت) و انجام فعالیتهای کوچک در راستای آن ارزشها، حتی با وجود بیماری. اگر ارزش شما «ارتباط اجتماعی» است، نباید به دلیل ترس از حمله، خود را منزوی کنید. بلکه باید با در نظر گرفتن تدابیر ایمنی، به دنبال راههایی برای حفظ این ارزش باشید. در واقع، هدف این است که صرع را مانند یک همسفر ناخوانده بپذیرید، اما اجازه ندهید او مقصد سفر شما را تعیین کند.
تمرین «برچسبگذاری فکر»
برای تسلط بر افکار مزاحم و کاهش اضطراب ناشی از بیماری، میتوانید این تمرین روزانه را انجام دهید:
هر زمان که فکری آزاردهنده درباره بیماری (مثلاً: "اگر جلوی دیگران دچار حمله شوم، آبرویم میرود") به سراغتان آمد، مراحل زیر را طی کنید:
ابتدا جمله را در ذهن بیاورید: «من آبرویم میرود.»
سپس عبارت «من این فکر را دارم که...» را به ابتدای آن اضافه کنید: «من این فکر را دارم که آبرویم میرود.»
در مرحله آخر، عبارت «من متوجه هستم که این فکر را دارم که...» را اضافه کنید: «من متوجه هستم که این فکر را دارم که آبرویم میرود.»
هدف تمرین: این تغییر ساده در بیان، به لحاظ عصبشناختی باعث میشود شما از جایگاه «قربانیِ فکر بودن» به جایگاه «مشاهدهگرِ فکر» تغییر وضعیت دهید. این فاصله، بار هیجانی فکر را تخلیه کرده و به شما قدرت انتخاب میدهد تا به جای واکنش اضطرابی، پاسخی آگاهانه به شرایط بدهید.
در کنارتان هستم.
شادا کوشا 09201239987 02156953905